نوشته‌ها

فرآورده های سفالی و روش های ساخت آن

سفالگری از محبوب ترین و قدیمی ترین هنر های ساخته ی دست بشر محسوب می شود؛ از پخت مخلوط آب و خاک رس، سفال به دست می آید که در موارد مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد. سفالگری به اشکال مختلفی صورت می گیرد؛ روش فشاری، چرخ کاری، فیتیله ای، روش ورقه ای، قالبی، مکانیکی و… از جمله روش های سفالگری یا همان ساخت فرآورده های سفالی است.

 

فرآورده های سفالی

همانطور که در فوق گفته شد، محصولات مختلفی از سفال به دست می آید؛ انواع آجر های معمولی، تیغه ها (ایتال) و بلوک های سفالی، سرامیک، کاشی و… از جمله فرآورده های سفالی محسوب می شوند. از سرامیک برای ساخت سرویس های غذاخوری، واحد های حافظه ی کامپیوتری، کریستال های مصنوعی استفاده می شود. نکته ی دیگری که نیاز به توجه دارد این است که پیوند عجیبی بین سرامیک با صنایع الکترونیک و نظامی وجود دارد.

 

 

 

روش های ساخت فرآورده های سفالی

 

روش فشاری

در این روش با فشار دست، گل رس را شکل می دهند و برای خشک شدن به آن زمان می دهند.

 

روش چرخ کاری

در این روش کپه گلی را روی چرخی دایره ای شکل می دهند. پس اتمام کار آن را در معرض آفتاب قرار می دهند تا خشک شود سپس  آن را در کوره می پزند.

 

روش لوله ای یا فیتیله ای

در این روش، گل را با کف دست ورز می دهند تا به شکل لوله های طویل در آید، سپس آن را به حاشیه ی یک صفحه ی گرد گچی میچسبانند.

 

روش کارخانه ای

در این روش، تمام فرآیند های مربوط به ساخت ظروف سفالی توسط دستگاه های مکانیکی صورت می گیرد.

 

 

روش های تولید آجر (آجر های معمولی، تیغه های سفالی)

تولید آجر به دو روش دستی و ماشینی انجام می گیرد؛

 

روش دستی

در این روش با فشار دست، کپه گل ها را درون قالب می گذارند تا خشک شود، پس از خشک شدن، آن ها را درون کوره می پزند.

 

روش ماشینی

در این روش خشت ها به وسیله ی دستگاه های مخصوص به درون قالب ها ریخته شده و پس از قالب گیری و خشک شدن، وارد مرحله ی پخت می شوند.

 

 

تولید کاشی  و سرامیک

برای ساخت کاشی و سرامیک، ابتدا مواد اولیه را که شامل انواع خاک ها از جمله خاک رس و مواد دیگر است را با خرد کردن، آماده می سازند، پس از آن مواد آماده سازی شده، آسیاب می شوند تا قسمت های درشت آن خرد شود. سپس ماده ای روان کننده مانند سیلیکات سدیم به مخلوط مورد نظر افزوده می شود. در مرحله ی بعدی مخلوط مورد نظر به پودر تبدیل می شود. سپس پودر به دست آمده شکل دهی و پرس می شود تا به شکل کاشی و سرامیک در آید. در نهایت محصولات به دست آمده را خشک کرده و پس از لعاب کاری، آن ها را می پزند. در مرحله ی آخر اگر کاشی و سرامیک ها نیاز به پولیش داشته باشند، پولیش کاری شده و درنهایت روانه ی بازار مصرف می شوند.

 

کاربرد سرامیک

سرامیک ها کاربرد های مختلفی دارند؛

 

استفاده به عنوان ابر رسانای الکتریکی

به علت مقاومت الکتریکی پایین می توان با ایجاد شرایط دمایی خاص، برخی از سرامیک های تولید شده به عنوان یک ابررسانا عمل خواهد کرد.

 

 استفاده در صنایع پزشکی و تکنولوژی های پیشرفته ی زیستی

سرامیک ها در صنایع پزشکی به عنوان استخوان ها و مفاصل جایگزین به کار برده می شوند. همچنین برای انجام ایمپلنت دندان، از سرامیک ها استفاده می شود.

 

 استفاده در صنایع کامپیوتر و الکترونیک

برای ساخت خازن ها، آی سی ها، مقاومت ها، ترانزیستور ها و… از سرامیک استفاده می شود. تحولات اخیر موجب شده است که از سرامیک ها در ساخت کامپیوتر ها، تلفن های همراه، کنترلر های موتور اتومبیل ها، سیستم های ترمز، دوربین های دیجیتالی و… استفاده می شود.

 

 استفاده در ماشین های پیشرفته

از سرامیک ها در قطعات خودرو به خصوص قطعات برقی، استفاده می شود.

انواع مصالح ساختمانی

مصالح ساختمانی به موادی گفته می شود که در ساخت ساختمان از آن ها استفاده می شود. انواع مختلفی از مصالح در احداث یک ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد، موادی چون: سنگ، آجر های خشتی و سفالی، فلزات، شن و ماسه، سیمان، شیشه، قیر و … جزء مصالح ساختمانی محسوب می شوند.

 

در ادامه به معرفی برخی از انواع مصالح ساختمانی می پردازیم.

 

 

شن و ماسه

شن و ماسه یکی از مهم ترین موادی هستند که در ساخت ساختمان ها به کار گرفته می شوند. از فرسایش طبیعی یا تخریب سنگ ها به وسیله ی انسان ها، شن و ماسه پدید می آید. همچنین شن و ماسه را می توان از بستر رودخانه ها استخراج نمود. از شن و ماسه برای ساخت ملات و بتن استفاده می شود.

 

سیمان

سیمان ماده ای چسبنده است که در صورت ادغام شدن با شن و ماسه، ترکیبی مستحکم را فراهم می سازد که در دیوارچینی و کف سازی و … از آن استفاده می شود.

 

گچ

از آسیاب و پخت سنگ خام گچ، ماده ای به نام “گچ” حاصل می شود. هنگامی که با آب ترکیب می شود، کاربرد فراوانی در ساختمان سازی پیدا می کند. از این ماده برای سفید کاری، لکه گیری، ساخت ملات های گچی و … استفاده می شود.

 

شیشه

از آسیاب ماسه سنگ ها و یا ذوب پودر سیلیس ماده ای به نام “شیشه” پدید می آید، از این ماده برای زیبا سازی و تنظیم نور ساختمان ها استفاده می شود.

 

قیر

یکی از فرآورده های با ارزش حاصل از فرآوری نفت، قیر می باشد که در صنعت ساختمان سازی برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به فضای داخلی ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد.

 

 

فلزات

از ذوب کردن و قالب گیری کانی های فلزی، ترکیباتی پدید می آید که “فلز” نامیده می شوند. برای ساخت اسکلت و همچنین افزایش استحکام ساختمان ها، از فلزات بهره می گیرند.

 

پلاستیک

یکی از فرآورده های پر کار برد نفتی، پلاستیک است که از فرآیند بسپارش یا پلی مریزاسیون بدست می آید. به دلیل استحکام قابل قبول، انعطاف پذیری و شکل پذیری بالا کاربرد های فراوانی دارد. لوله های مورد استفاده در خطوط انتقال آب و خطوط انتقال انرژی نیز می توانند از جنس پلاستیک باشند.

 

 

 کاشی

کاشی ها معمولا از سفال ساخته می شوند. موارد استفاده ی آن ها معمولا در مکان هایی است که از رطوبت بالایی بر خوردارند و یا در آن جا شیر آب وجود دارد وجود دارد، مثل؛ دستشویی، حمام، آشپرخانه و…

 

آجر

آجر ها انواع مختلفی دارند که بر اساس جنس ماده ی سازنده، آن ها را دسته بندی می کنند؛

 

آجر های خشتی (معمولی)

این نوع از آجر ها به وسیله ی قالب گیری و پخت خشت های گلی در کوره ساخته می شوند. آجرهای خشتی به دو روش دستی و ماشینی ساخته می شوند. انواع دیگری از آجر معمولی نیز وجود دارد که از جمله ی آن ها می توان آجر فشاری (گری)، آجر قزاقی، آجر بهمنی، آجر سفید و آجر بهی را نام برد.

 

آجر های سفالی

این نوع آجر ها از سفال ساخته می شوند و در اقصی نقاط ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند. آجر سوراخدار و تیغه های سفالی (ایتال) جزء این دسته محسوب می شوند. از جمله انواع دیگر آجر ها می توان به آجر سنگ فرش، آجر نظامی، آجر نسوز و آجر فرش نیز اشاره نمود.

 

 

کلام آخر؛

احداث هر ساختمان حدود 100 شغل را به صورت مستقیم و 300 شغل را به صورت غیر مستقیم درگیر می کند. در ضمن امکان ساخت 0 تا 100 یک ساختمان با استفاده از تولیدات داخلی وجود دارد، از طرفی مشکلات مسکن از جمله معضلات ازدواج جوانان به شمار می رود؛ به افرادی که قصد سپرده گذاری در بانک ها یا سرمایه گذاری دارند، توصیه می شود به ساخت مسکن روی آورند، چراکه با این امر هم می توانند از تولیدات ملی حمایت کنند و هم می توانند گامی در جهت تامین اشتغال جوانان و تسهیل امر ازدواج آنان بردارند. همچنین عرضه ی مسکن می تواند موجب کاهش قیمت مسکن شود.

ذکر این نکته خالی از لطف نیست که: حمایت از تولید ملی، موجب تقویت اقتصاد کشور شده و پایه های آن را در برابر تحریم ها، مستحکم می کند.